|
LİNKLER :
Atatürk Türk Düşünürleri Divan-ı Lügati't Türk Peygamber, 4 Halife Mevlana Yunus Emre İslam Alimleri Ahlak Murphy Kanunları
ARAMA MOTORU :
|
![]() ![]() ![]()
![]() ![]() ![]() ![]() ![]()
![]() ![]() ![]() ![]()
![]() ![]() ![]()
HZ. MUHAMMED (SAV)
HZ. EBUBEKİR (RA) HZ. ÖMER (RA) HZ. OSMAN (RA) HZ. ALİ (KS) HZ. MEVLANA (KS) YUNUS EMRE HZ. MUHAMMED (SAV) : Acelenin meyvesi yanlışlıktır. Aç kalmak, alçalmaktan hayırlıdır. Açık kalpli, mert düşman, içinden pazarlıklı dosttan iyidir. Adalet için en büyük talihsizlik, devleti idare edenin zalimliğidir. Adalet, halkın dirliği ve düzeni, idarecilerin ise süsü ve güzelliğidir. Ahmak, her lafın başında yemin eder. Akıllı kişi, tecrübelerden ibret alan kimsedir. Akıllı, düşmanınsa bile danış, bilgisiz dostun fikrini geç. Akıllı, insanların en mutlusudur. Akıllının dili kalbindedir, ahmağın dili ise ağzındadır. Akıllının tahmini, cahilin kesin bilmesinden daha doğrudur. Akraba düşmanlığı, akrep sokmasından beterdir. Alçak gönüllülük, ilimin meyvesidir. Alçak gönüllülük, en büyük şereftir. Arkadaşın hayırlısı, sana doğru yolda iyi delil olandır. Asıl yetimler, anadan ve babadan yoksun olanlar değil, akıldan yoksun olanlardır. Aş verirsen doyur. Ayıbın en büyüğü, ona benzer bir ayıp sende de varken, başkasını ayıplamandır. Az ilmi olup da onunla amel eden, çok ilmi olup da amel etmeyenden hayırlıdır. Az yemek yemek sağlıktır. Azla yetinen kimse zengindir. Babalarınıza iyilik edin ki, oğullarınız da size iyilik etsin. Babana saygılı ol ki, oğlun da sana saygılı olsun. Bağışlamak, büyüklüğün şanındandır. Başa kakmak suretiyle iyiliğini boşa giderme. Başkalarının kusurlarından bahsetmek istediğin vakit, kendi kusurlarını hatırla. O zaman başkalarının kusurlarıyla alakadar olmaya hakkın olmadığını hatırlarsın. Beceremeyeceğin bir iş için söz verme. Bela insanın diline bağlıdır. Bir kimse bir şeyi yapmam dedi mi, şeytan her işini bırakıp onu yaptırana kadar uğraşır. Bencillik kimde olursa, helak olur. Bildiği halde susmak, bilmediği halde konuşmak kadar çirkindir. Bilge insan çalışmasına, bilgisiz de boş hayallerine güvenir. Bilgi gibi hazine olamaz. Bilgin bir söz ehli olamıyorsan, hiç olmazsa dikkatli bir dinleyici ol. Bilgin kişinin rütbesi rütbelerin en üstünüdür. Bilgin ölse de yaşar; cahil ise yaşarken de ölüdür. Bilginlerin toplantısı mutluluk getirir. Bilgisiz kişiyi bir işte, bir düşüncede ya pek ileri gitmiş görürsün, ya da pek geri kalmış. Bilgisizler içinde bir bilgili, ölüler içinde bir diridir. Bilgiyi ehli olmayana veren, o bilgiye zulmetmiştir. Bilgiyle dirilen ölmez. Bilmediğin şey hakkında konuşmayı ve üzerine düşmediği halde söz söylemeyi terk et. Bilmiyorum demeyi bırakan kişi, öleceği yerden yaralanır, gider. Bin kapıdan, yüz bin kaleden içeri girebilirsin de küçücük bir gönülden içeri giremezsin. Bir baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha iyi miras bırakamaz. Bir devletin başı, sahip olduğu iktidardan; bilgin, ilimden; iyilik sever, yaptığı iyiliklerden; ihtiyar da yaşından ötürü saygı görür. Bir devletin çökmesi şu dört sebebe bakar: Esas prensiplerinden ayrılma, ikinci planda olan şeylere önem verme, aşağılık kimselerin ön safa geçmesi ve erdemli kişilerin arka plana atılması. Bir gerçeği savunurken ona önce kendiniz inanmalısınız, başkasını inandırmak sonra ki iş. Bir insana başkaları yanında verilen öğüt, öğüt değil, hakarettir. Bir insanın gerçek zenginliği, onun bu dünyada yaptığı iyilikleridir. Bir işi yapmadan önce tedbir almak, insanı pişmanlıktan kurtarır. Bir sanat eserini yıkmak, cinayetlerin en büyüğüdür. Birbirine aykırı olarak çağrılan iki yoldan biri mutlaka yanlıştır. Borçların çokluğu, doğru adamı yalancı, şerefli adamı da yemininden dönek yapar. Cahil dosttan ziyade akıllı düşmanına güven. Cahil, ne kendi eksiğini görür, ne de öğütlere kulak asar. Cahilden uzak kalmak, akıllıya yaklaşmakla eşittir. Cahiller cesur olurlar. Cahiller çoğalınca bilginler garip olurlar. Can gözü kör olunca, gözle görüşün bir yararı yoktur. Cehaleti ilimle geri çevirin. Cimri zengin, cömert yoksuldan daha yoksuldur. Cimri, her zaman aşağılıktır, kıskanç olan her zaman işkencededir. Cimrinin dostu bulunmaz. Cömertlik, istemeden önce vermektir. İstendikten sonra vermek utançtandır ve kötüdür. Çalışan kötülük düşünemez, çalışmayan da kötülükten kurtulamaz. Çok şakacı insanı ciddiye almazlar. Çok yaşayanın ömrü, dostlarına ağlamakla geçirecektir. Dert ve gam, ihtiyarlığın yarısıdır. Dil, aklın tercümanıdır. Dil, insanın terazisidir. Dili tatlı olanın arkadaşı çok olur. Dilsiz ol, yalancı olma. Dinle, öğrenirsin. Sus esen kalırsın. Doğru söz söyleyenin delili kuvvetli olur. Doğruluk en iyi yol, bilgi en iyi kılavuzdur. Doğruluk, hakkın dilidir. Dost, sen yokken dostluk şartını yerine getiren kimsedir. Dostları yitirmek gurbete düşmektir. Dostların çoğalsın diye çırpınma. Onları bir gün ihmal etmeğe kalksan çabucak düşmanın olurlar. Dostlar ateş gibidir. Pek çoğalırlarsa yakarlar. Dostlarının kötüsü, seni iyi gününde arayıp sıkıntılı zamanında yüz üstü bırakandır. Dostluk, en yakın akrabalıktır. Dostluk, elde edilmiş akrabalıktır. Dostlukta aşırı gitme, kim bilir belki o dostun bir gün düşmanın olur, düşmanlıkta da aşırı gitme, kim bilir belki o düşmanın bir gün dostun olur. Dostunun düşmanını, kendine dost seçme. Dünyanın en değerli hazinesi öğüttür, ama ondan ucuzu da yoktur. Düşene sevinme, zamanın sana ne sakladığını bilmezsin. Düşmanlık, kalbi meşgul eder. Düşünce akılların cilasıdır. Düşünce ve prensiplerini kendi hayatlarında da uygulayan kimselerin bilgi ışıklarıyla aydınlanınız. Düşünün, sonra konuşun, yanılmalardan kurtulacaksınız. Edep, aklın suretidir. Edep, en iyi mirastır. Eğer ararsak kendimize kolayca düşman bulabiliriz, ama ne kadar ararsak dost bulmak kolay değil. Eğer sırlarınızı birbirinize açarsanız, artık onu gizleyemezsiniz. Eğlence ve zevke kapılan, akıldan kaybeder. En ahmak insan, kendini herkesten en akıllı sanandır. En akıllı insan, öğütleri dinlemekten vazgeçmeyen insandır. En büyük yardım, en çabuk yapılan yardımdır. En faydalı bilgi, uygulanabilendir. En kötü dost, seni şak şaklayıp eksiklerini örtendir. En talihsiz memleket, insanlarının her türlü güvenlikten yoksun yaşadıkları memlekettir. En yakını yitiren en uzağı yardımcı olarak bulamaz. En yakışıklı elbise, erdem elbisesidir. Erdemin başı ilimdir. Erdemin en büyüğü, seninle ilişkilerini kesene iyilik etmen, senden esirgeyene vermen, sana kötülük edeni bağışlayıp, dost elini uzatmandır. Erkeklerin süsü edeptir, kadınların süsü de altındır. Evlat kokusu cennet kokusudur. Fırsat karınca yürüyüşü ile gelir, yıldırım hızı ile gider. Fırsat yaz bulutu gibi gelip geçer, elinize geçtiğinde faydalanmasını bilin. Fikir çatışmalarından hakikat çıkar. Fikir sahibi her şeyden ibret alır. Garip, dostu olmayan kimsedir. Gece ile gündüz seni işlerler. Onları sen işle. Onlar her gün senden bir şey koparıyor, sen de onlardan bir şey koparmaya bak. Gençlik günlerini düşünmek, hasrettir. Gerçek bilgin, bildiklerinin bilmedikleri yanında daha az olduğunu anlayandır. Gerçek dost, sıkıntı zamanında imdada yetişendir. Gerçek dostlar, çok vücutlu, tek kalpli varlıklardır. Gerçek karşısında öfkelenmek ayıptır. Gereksiz şeylerin peşinden koşan gerekli şeyleri kaçırır. Güler yüz göstermek, cömertlik yerine geçer. Güler yüz, dostluk yaratır. Günah işlememek, tövbe etmekten daha iyidir. Güzel bir siyaset, iktidarı sürekli kılar. Güzel huy, bir ganimettir. Haktan sonra delaletten başka ne vardır ki. Halk için en büyük felaket, düşünce ve bilim adamlarının düşük ahlaklı kimseler oluşudur. Haset, ateş nasıl odunu yer yutarsa iyilikleri yer yutar, mahveder. Her huyun en iyisini kendin için seç. Her kişinin değeri, yaptığı güzel işiyle ölçülür. Her şey akla muhtaçtır, akıl da eğitime. Her şeyin en iyisi, en yeni olanıdır; ama dostların en iyisi, en eskileridir. Hikmet sahibi kişilerin sözleri doğruysa ilaçtır, yanlışsa hastalıktır. Hoş geçinmek aklın yarısıdır. İbret alınacak şeyler ne çok, ibret alanlarsa ne az. İhtiyarlığın, ölüm habercindir. İki şey vardır ki sonu bulunmaz; ilim, akıl. İki şey vardır ki yitirmeden kadri bilinmez; gençlik ve afiyet. İki yüzlünün dilinde tat, kalbinde fesat gizlidir. İlim bütün iyiliklerin anahtarıdır. İlim maldan hayırlıdır: İlim seni korur, malı sen korursun. Mal vermekle azalır, ilim öğretmekle artar. İlim hakimdir, mal ise mahkum. İlim sahibi cömert olur, mal sahibi cimri olur. İlim sahibi cömert olur, mal sahibi cimri olur. İlim ruhun gıdasıdır, mal ise cesedin gıdasıdır. Mal uzun zaman sürecinde tükenir, ilim uzun zaman sürecinde tükenmez ve eksilmez. İlim kalbi aydınlatır, mal ise kalbi katılaştırır. İlim peygamberlerin mirasıdır, mal ise eşkıyaların mirasıdır. İlim meclisi, cennet bahçesidir. İlim tükenmez bir hazine, akıl eskimek bilmez bir elbisedir. İlimden başka her şey azaldıkça değeri yükselir. İlim ise çoğaldıkça değeri yükselir. İlmin ayıbı, verimsiz oluşudur. İlmin bereketi güzel ameldir. İlmini saklayan cahil gibidir. İman iki eşit parçadır. Yarısı sabır, yarısı şükürdür. İnsan belayı dilden bulur. İnsan cahil olduğu şeyin düşmanıdır. İnsandaki edep, onun altınından daha iyidir. İnsanın değeri, önem verdiği şeye göredir. İnsanın kendisine iyilik edeni övmesi, iyiliği arttırır. İnsanın kurtuluşu doğruluktadır. İnsanın tevazu sahibi olması, kendisine ikram getirir. İnsanın utanması, örtüsüdür. İnsanlar yaşarken uyur, ölürken uyanırlar. İnsanlar; akıl, ilim, huy, yoksulluk ve zenginlik yönünden farklı oldukları sürece, birbirleriyle güzel geçinirler. Eğer mezkur sıfatlarda eşit olsalardı, (yükümlülük üstlenmekten kaçarak) helak olurlardı. İnsanlara akılları ölçüsünde söz söyleyiniz. İnsanlara faydası olmayanı ölüler arasında say, git. İnsanların değerlerini ölçmek için değerli olmak gerek. İnsanların en acizi insanlardan kardeş edinemeyenidir. Bundan daha acizi de kardeş edindikten sonra onu yitirendir. İnsanların en hayırlısı, ahlakı en güzel olanıdır. İnsanların solukları ecellerine doğru attıkları adımlardır. İnsanlarla öyle geçinin ki, öldüğünüzde size ağlasınlar, sağ kalırsanız sevgiyle çağrışsınlar sizin için. İyi niyetlilik, gönle ferahlık, bedene esenliktir. İyi ve kötü insana aynı değeri vermek doğru değildir, bu suretle birincisini iyilikten soğutur, ikincisini kötülük yolunda cesaretlendirirsin. İyiliği emret ki, iyi ehlinden (iyilerden) olasın. İyilik yapandan şüphelenmek, haksızlıkların en çirkini ve günahların en büyüğüdür. İyilikle, hür adamı köle yaparsın. Kadına aşırı düşkünlük, ahmakların işidir. Kadının hayırlısı, sevgi dolu, doğurgan olanıdır. Kendi görüşüyle yetinen, canını tehlikeye atmıştır. Kendi kadrini bilen helak olmaz. Kendin için istediğini başkaları için de iste. Kendini bilmeyen başkasını nasıl bilir? Kıskançlık hasta eder. Kıskançlık hastalıkların en kötüsüdür. Kıskançlık, ateşin odunu yediği gibi oda iyilikleri yer. Kıskançlık, ruhun hapsidir. Kıskançlık, vücudu kemirir. Kimsenin yanlışını yüzüne vurmayınız. Başka birisini göstererek 'gelinim sen anla' gibisinden uyarınız. Kitaplar bilginlerin bahçeleridir. Konuşun da tanışın, çünkü insan dilinin altında gizlidir. Korkulan her şey zarar vermez. Kötü evlat, ailenin şerefini yıkar ve geçmişine leke sürer. Kötü insanlarla oturup kalkmak, iyi insanlar hakkında su-i zan doğurur. Kötü zanlı olup, dostlarını elinden çıkarma. Kötülükten çekinmek, iyi bir iş yapmaktan yeğdir. Küçük bir insandan gelen büyük bir fikri küçümseme. Mal çokluğu kalpleri bozar, günahları doğurur. Mal, isteklerin temelidir. Mal, mülk insanın gözünü doyurmaz, kalp zenginliğine çalış. Malından vermeyeni zenginlerden sayma. Mazideki esefli ve üzüntülü olaylarla kalbini doldurma, gelecekte uğraşmaya zaman bulamazsın. Mazlumun bedduasından sakınınız. O dua ile Allah arasında perde yoktur. Mazlumun öç alma günü, zalimin zulmettiği günden daha korkunçtur. Milletlerin ölçü ve terazisi adalettir. Mutlu ile arkadaş olan, mutlu olur. Mümin, kardeşi açken doyasıya yemez. Münafıklığın alameti üçtür : Konuştuğu zaman yalan söyler, vaat ettiği zaman sözünde durmaz, emanete hıyanet eder. Namus, güzelliğin sadakasıdır. Nerede bir bilgin görürsen, hemen buyruğunu kabul edip hizmetine gir. Nice kan vardır ki, onu dil döker. Öfke korkunç ateştir. Onu bastıran, ateşi söndürür, yapamayan, içinde yanıp gider. Öl de alçalma, azı yeter bul da yüzsuyu dökme. Çalışıp da bir şey elde edemeyen oturunca hiç bir şey elde edemez. Öldükten sonra yaşamak isterseniz kalıcı bir eser bırakınız. Ölüm ahiretin kapısıdır. Ölümü unutmak, kalbi paslatır. Ölümü unutmayan, güzel şeylere tutkun olur. Ölümün belirtisi doğmaktır. Parçalayıcı ve yiyici yırtıcı hayvan, zalim ve zorba bir validen iyidir. Rezil kişilerin başa geçmesi, insanlara afettir. Sabır acılığının meyvesi zaferdir. Sabır en güzel huy, ilim de en şerefli süs eşyasıdır. Sabır ikidir: istemediğin, hoşlanmadığın şeye sabretmek; sevdiğin, istediğin şeye sabretmek. Sakın başkasının kölesi olma; çünkü Allah seni hür yaratmıştır. Sakın kendisine verdiğin kıymeti sana vermeyenle arkadaş olma. Sana cefa edeni utandırman için hoşça geçinmeye çalış. Sana emanet edilen şeyi iyi sakla, birinin hıyanetine uğradığın zaman hoş gör ve hıyanete hıyanetlikle karşılık verme. Sana niçin yaptığını sorduklarında utanacağın ve yalanlamağa kalkacağın işleri yapmaktan çekin. Sana öğüt veren, sana geniş kredi açmış tüccara benzer. Seni yalnız iyi günlerinde arayan, düşkün günlerinde senden açacaktır. Seni, sende bulunmayan özellikler ve değerler icat ederek koltuklayan, bir gün gelir yapmadığın suçları da üstüne yığarak seni çekiştirmeye, çeliştirmeye kalkar. Senin hakkında iyi zanda bulunanın zannını gerçekleştir. Sırlarını ona buna açıyorsan, başına gelecek zilletlere razı ol. Sızlanmak, sabırdan zordur. Siyaseti başaramayan başkan olamaz. Siz kendiniz namuslu olun ki, kadınlarınız da namuslu olsunlar. Size iyilik yapanlara karşı iyilik yapmak, fenalık yapanlara da fenalık yapmak meziyet değildir. Asıl meziyet, size fenalık yapanlara karşı aynı şekilde mukabelede bulunmayıp iyilik yapabilmektedir. Sizler mallarınızla halkı kuşatamazsınız (onların gönüllerini hoş edemezsiniz); öyleyse açık yüzlülük ve güzel davranışınızla onları kuşatınız; çünkü ben Allah Resulünün şöyle buyurduğunu duydum: "sizler, mallarınızla halkın gönüllerini hoş edemezsiniz; o halde ahlakınızla onların gönüllerini hoş edin" Sonradan özür dilemeyi gerektiren şeyleri yapmaktan kaçınınız. Soruya verilen cevap çoğalınca doğru gizli kalır. Söylemediğin sözün hakimi, söylediğin sözün mahkumusun. Söyleyene bakma, söylenene bak. Söz ilaçtır, azı yaşatır, çoğu öldürür. Söz; ok ve mızraktan daha tesirlidir. Sözün güzelliği, kısalığındadır. Susmak, ağırbaşlılığı arttırır. Susmak, sana ağırbaşlı bir elbise giydirir ve sonunda özür dileme zorundan korur. Şehvet bir kapıdan girer, akıl öbür kapıdan çıkar. Şeref ve soyluluk, yüksek özellik ve niteliklerden gelir, ataların çürümüş kemiklerinden değil. Şerefli ve önemli bir mevkiiniz olması için bilime inanınız. Terbiyesizlikle kendisini düşüreni, soydan gelme asalet yükseltemez. Tövbe etmek elindeyken, ümidini kesene şaşarım. Uygunsuz yerlere giren, kendini töhmete kaptırır. Uyku, ölümün kardeşidir. Üç sınıf Allah sevgisinden uzak tutulmuştur: zalimler, onlara yardakçılık edenler ve zulmü hoş karşılayanlar. Üç şey hayatı tatsızlaştırır: kin, kıskançlık ve kötü huyluluk. Üç şey insana hayatı zindan eder: Ağırlaşan aile yükü, borçların baskısı ve bir hastalığın sürüp gitmesi. Üstünlük taslamak, ayıpların en kötüsüdür. Verilen söz, zamanında yerine getirilmesi gereken bir borçtur. Yakınlarına yardımı bırakan, düşmanlarına yardım etmiş olur. Yalan hıyanettir, doğruluk emanettir. Yalan söylemenin sonu, kınanmaktır. Yalan ve iki yüzlülük en kötü ahlaktır. Yalanlanacağından korktuğun bir şeyi anlatma. Yaptığın iyilikleri ve sana anlatılanları gizle. Yeni mal, mülk edinmeden önce yığdıklarınızı kullanınız. Yoksullarla otur, şükrünü artırırsın. Yoksulluğunu gizle, yoksa itibarın sıfıra iner. Yola düşmeden arkadaşı, eve girmeden de komşuyu sor. Yumuşak ahlak, soyluluk ve büyüklüktendir. Yumuşak konuş, sevilirsin. Yüce kişinin aç kalınca, aşağılık kişinin karnı doyunca saldırısından korkun. Yükseklik taslamak alçaltır, alçak gönüllülük yükseltir. Zaman uzasa, sonu gecikse bile sabreden mutlaka zafere ulaşır. Zamanının bir kısmı maziye karıştı. Geride kalan günlerinin sayısı da belli değil, fırsat varken çalış. Zayıfları ziyaret etmek alçak gönüllüğünün dendir. Zenginliği görüntülemek, şükürden sayılır. Zenginliğin en yücesi dilekleri terk etmektir. Zulme ve kötülüğe karşı çıkmayan daha belasına uğrar. HZ. EBUBEKİR (RA) : Doğruluk emanet, yalancılık hıyanettir. Düşmana karşı cesaret göster. Korkaklık yanındakileri de korkak yapar. Güzel yaparsam muavenet, hata edersem mukavemet edin. Hakkı gözetenlerin kölesi ol. Harama düşmek korkusundan yetmiş çeşit helali terk ederdim. Komşunla münakaşa etme; zira misafirler gider, o kalır. Maiyetinle konuş ki, faydalı malumat edinesin. Meşveret ettiğin kimseden bir şey saklama. Zira, başına bir bela gelirse, kendi kendine etmiş olursun. Ne söylediğini, kime söylediğini ve ne zama söylediğini unutma. Nefsini ıslah et ki, halk da sana bağlanmış olsun. Sabredin, her şeyin başı sabırdır. Sırrını aşikare olan işlerle bir tutma; zira işin bozulur. Şayet ben Allah'a ve Resulüne karşı gelirsem, bana itaat etmeyiniz. Zulüm, ahde riayetsizlik ve hile denilen üç kötü haslet kimde varsa, zararları yine kendisine dokunur. HZ. ÖMER (RA) : Ahmakla dostluktan çekin, zira iyilik edeyim derken çok defa kötülük eder. Allah'ı anın, O'nu anmak şifadır. Amirin en kötüsü, halkı kötü yola sevkedendir. Başkasında görüp hoşlanmadığın ayıbın kendinde olduğunu görmemekten büyük ayıp olamaz. Başkasını ıslah etmeye kalkışmadan önce kendini ıslah etmeye bak. Bir insanın şöhretine ve görünüşüne aldanma: namaz ve niyazına bakma: Aklına ve doğruluğuna bak. Bugünkü işini yarına bırakma. Günahlarını azalt. Ölümün şiddeti sana kolay gelir. Halka karşı insaflı davranan, işinde muvaffakiyete erişir. İnsan için iş çoktur, fakat tutacağı işten ak yüzle çıkmayı düşünmelidir. İnsanların en akıllıları, insanların hareketlerini takdir edenlerdir. Kalbinizin sevmediği kimselerden sakınınız. Kibir ve gururlulukla haddini aşanı, Cenab-ı Hakk yerden yere çarpar. Kötülüğü bilmeyen adam, onun tuzağına kolay düşer. Olmamış şeyleri soracağına, olmuşlardan ibret almaya çalış. Sırrını saklarsan ona hakim olursun. Saklamazsan, o sana hakim olur. HZ. OSMAN (RA) : Geçenlerden ibret alınız, gayretle çalışınız, gafil olmayınız. Hiç bir hareketinize göz yumulmaz. Hani nerede dünyaya gelipde, orada uzun müddet menfaatler sağlayan, orayı imar edenler, ekip biçenler ve onların kardeşleri. Onları unuttunuz mu? Dünyaya Allah'ın verdiği kadar değer veriniz. Ahirettende nasibinizi unutmayınız. Ey insanlar! Allah'a muhalefetten sakınınız. Çünkü Allah'a muhalefetten sakınmak bir ganimettir. En akıllı insan kendisini hesaba çeken, kendini iyi idare eden, ölümden sonrası için iyi amel yapan ve kabrin karanlığı için Allah'ın nurundan faydalanandır. Kul gözleri gördüğü halde Allah'ın kendisini âmâ olarak haşretmesinden korksun. Hikmetten anlayana manalı bir söz kafidir. Ma'nen sağır olanlar, zaten Hakk'ı duyamaz. Kişi nefsini ihmal etse de, fakirlik canına tak dese de, gönül tokluğu onu başkalarına muhtaç olmaktan vareste kılar kendisini de güzelleştirir. Allah korkusu, insanı O'nun gazabından koruyan bir kalkan ve rızasını kazanmaya bir vesiledir. Hadiseler karşısında Allah'tan korkun, cemaate sarılın, fırka fırka ayrılmayın. Allah'ın size olan nimetini hatırlayın. Öldükten sonra dirilecek insanların hesaba çekileceğini bildiği halde mal biriktirene, cehennemdeki ızdırabı bilerek günah işleyene hayret ederim. Bir zorlukla karşılaştığında sabret. Çünkü hiçbir güçlük yoktur ki arkasından kolaylık gelmesin. Aziz ve Celil olan Allah size ahireti kazanmanız için dünyayı vermiştir. Dünya fani, ahiret ise bakidir. Fani olan dünya sizi şımartıp da baki olan ahiretten alıkaymasın. Fani olana baki olanı tercih ediniz. Dünya yok olup gidicidir. Sonunda varılacak yer Allah'ın huzurudur. Ya bela ve musibetlere sabredersin yahut nedamet edersin. Ey insanlar! Kumar aletlerinden sakınınız. Kimsenin görmediği, vakıf olamadığı işlerinizde Allah'a muhalefetten sakınınız. Cennet mutluluğunu bilerek istirahat edene ve Allah'ı bildiği halde başkasını zikredene hayret ederim. Bütün işlerin Alah'ın emri ile olduğunu bildiği halde elden kaçırdığı için üzülene hayret ederim. Zamanı kıyaslamayan, kaderleri tanıyamaz; gelecek günlerin neler vaadettiğini de bilemez. Küçük çocukları kazanca zorlamayın. Eğer onları kazanca zorlarsanız hırsızlık yaparlar. Elinde bir sanatı olmayan cariyeleri de kazanca zorlamayın. Eğer onları kazanca zorlarsanız zina yaparak istediğiniz parayı getirmeye mecbur olurlar. Namus ve şerefinizi koruyun ki, Allah da sizin namus ve şerefinizi korusun. Yiyeceklerinizin helal ve temiz olmasına dikkat edin. Ey ademoğlu! Bilmiş ol ki; ruhunu almakla vazifeli olan melek seni bırakmaz, ecelin geldiğinde seni bırakıpta başkasına gitmez. Sanki bırakıpta sana gelecekmiş gibi ölüme hazır ol. Gafil olma çünkü sen unutulmuş değilsin. Ey ademoğlu! Sen bil ki; kendinden gafil olur hazırlanmazsan başkası senin yerine hazırlanmaz. Mutlaka Allah'ın huzuruna çıkacaksın, kendini hazıırla, kendi işlerini başkasına havale etme. Biliniz ki Allah kiminle beraberse o hiçbirşeyden kokmaz. Allah kime gazab etmişse onun affını isteyeceği başka kimse yoktur. Ben Beni Kaynuka denilen yahudi kabilesinden hurma alır, kârına satardım. Rasulullah (sav) bunu duyunca bana şöyle dedi: "Ya Osman,alırken de satarken de ölç." HZ. ALİ (KS) : Akıl sahibi; yarınını düşünen, kendi özğürlüğü için mücadele eden ve yapılması kaçınılmaz olan şeyleri yerine getiren kişidir. Akıl sahipleriyle arkadaşlık kurmak, ruha hayat verir. Akıl tamamlandı mı, söz azalır. Akıllı düşmanına, cahil dostundan daha çok güven. Doğrusu, ömrünün geçen kısmı, tükenmiş bir zamandır; gelecek kısmı, bir umuttan ibarettir; içinde bulunduğu an ise çalışma zamanıdır. Dostluk eskidikçe, sevgi artar. Dostuna bütün sevgini ver, ama bütün güvenini verme; onunla her konuda yardımlaş, ama bütün sırlarını anlatma. Dostunun düşmanıyla dostluk kurmak, dosta düşmanlık etmektir. Dünya, geçen bir gün ve biten bir ay gibidir. Dünya malını çok değer veren kişilerle arkadaşlık etme; fakir olursan hor görürler, zengin olursan kıskanırlar. En akıllı insan, akıl sahiplerinin yolundan gidendir. En üstün insan; güç sahibi iken hoşgörülü olan, zengin iken fakir gibi yaşayan ve insaflı davranan kişidir. Gerçek dost; yanlış yaptığında seni uyaran, gıyabında ise seni koruyan kişidir. Gücü ve yönetimi her zaman elinde bulundurmak istiyorsan, adaletli davran. Hakiki dost sıkıntılı zamanlarda, senin gurur ve izzet-i nefsini kırmadan, sana yardım edendir. Her şeyin yenisi iyidir. Dostluk ise, eskidikçe değerlenir. İnsanın en güçlü olduğu yaş, kırktır. İnsanın nefsine güvenmesi, şeytan için büyük bir fırsattır. İnsanlarla öyle yakınlık kurun ki; ölürseniz size ağlasınlar, onlardan uzak kalırsanız sizi özlesinler. Kötülerle arkadaşlık kurmak, iyiler hakkında kötü düşünmeye neden olur. Ömür, sayılı bir kaç nefesten ibarettir. Suçsuz kişi, cesur; şüpheli kişi ise korkak olur. Sustuğunda düşünen, konuştuğunda zikreden ve baktığında ibret alan kişi akıllıdır. Yüce Allah'ın insanoğlunu mazur görüp ikaz ettiği yaş, altmıştır. |